maiko

Gejsza czy nie-gejsza – jak rozpoznać tę prawdziwą

Wiele japońskich biur podróży w programie wycieczki do Kioto oferuje tzw. „Maiko experience”, czyli charakteryzację na gejszę w specjalnym studio. W mieście powstało więc mnóstwo miejsc, w których za opłatą można przebrać się w kimono i ucharakteryzować na gejszę, a przebrane w ten sposób turystki spacerują następnie po ulicach Gion lub wokół popularnych turystycznie miejsc, w których robią sobie sesje zdjęciowe, a tuż za nimi podąża tłumek naiwnych turystów, przekonanych, że oto właśnie udało im się spotkać prawdziwą maiko lub geiko.

Jak zatem odróżnić autentyczną gejszę od przebierańca?

Po pierwsze studia, które oferują charakteryzację, nie mogą sobie pozwolić na zbyt dokładną imitację wyglądu gejszy, ponieważ wizerunek gejsz jest chroniony. Dlatego przebrane turystki zazwyczaj mają kilka elementów stroju, fryzury, ozdób do włosów czy makijażu, które np. nie pasują do pory roku, ale przede wszystkim są niezgodne (bo nie mogą być) z przyjętym wizerunkiem gejszy na danym etapie „wtajemniczenia”. I wcale nie jest tak trudno się w tym rozeznać. Ale zanim przejdziemy do szczegółów wyglądu, omówię podstawy podstaw.

Jeśli spotkałeś gejszę:

  • która przystaje na pogawędki z turystami i chętnie pozuje do zdjęć,
  • która ma przekłute uszy, pomalowane lub sztuczne paznokcie,
  • używa telefonu komórkowego,
  • nosi perukę, a ubrana jest w strój maiko,
  • ma wyraźnie więcej niż 20 lat, a jest w stroju początkującej maiko,
  • spotkałeś ją w zatłoczonym, turystycznym miejscu (np. w okolicach świątyni Kiyomizu Dera),
  • w pełnym rynsztunku i w makijażu przed godziną 17:00   (chociaż podczas niektórych festiwali nie jest to całkiem niemożliwe),
  • w grupie innych maiko (co też podczas niektórych festiwali nie jest niemożliwe), lub z „opiekunką”, która prowadzi ją za rękę, podtrzymuje kimono, czy wskazuje drogę,

to najprawdopodobniej spotkałeś przebraną za gejszę turystkę. Ale nie martw się, twoi fani na instagramie czy znajomi na facebooku raczej się nie zorientują 😀

Aby móc odróżniać prawdziwe gejsze od podróbek, należy co nieco wiedzieć na temat poszczególnych stopni „wtajemniczenia” do zawodu gejszy i obowiązującego na poszczególnych etapach wizerunku. Postaram się podać to wszystko w wielkim skrócie. Ale najpierw informacje podstawowe:

  1. Używam w tym wpisie słowa gejsza, które jest pewnym ogólnym określeniem, ale w Kioto wywołałoby ono oburzenie. Obowiązującą nazwą w Kioto jest maiko dla praktykantki, oraz geiko, dla doświadczonej i samodzielnej gejszy.
  2. Nie sądzę, aby trzeba było to powtarzać, ale powtórzę dla spokoju sumienia – gejsza to nie jest prostytutka. Co prawda ten zawód wyewoluował z prostytucji i choć jeszcze w ubiegłym wieku dziewictwo gejszy było przedmiotem licytycaji, a same gejsze dążyły do pozyskania sponsora (zwanego danna), to obecnie takie praktyki nie mają już miejsca. Współczesne gejsze zabawiają klientów rozmową, grą na instrumencie, tańcem, czy różnym grami.

Etapy kariery gejszy:

Dziewczyna rozpoczynająca swoją przygodę z zawodem gejszy jest nazywana shikomi. W Kioto dziewczęta zaczynają naukę w wieku 16 lat, w Tokio 2 lata później. Shikomi przede wszystkim asystuje starszym stażem gejszom, pomaga z kimonem i makijażem, ale oprócz tego musi wykonywać różne prace domowe, oraz uczęszczać na zajęcia z tańca i gry na instrumencie. Jest to jeden z najtrudniejszych etapów, ponieważ dziewczyny nie mogą w tym czasie kontaktować się z rodziną ani przyjaciółmi, muszą czekać na gejsze wracające z pracy, co czasem oznacza, że muszą być na nogach do 3 nad ranem, a następnie już od rana brać udział w swoich zajęciach. Ten etap trwa około 6 miesięcy, w zależności od charakteru i talentów dziewczyny.

shikomi
Shikomi asystująca maiko. Zdjęcie pochodzi z bloga: gottuan’s room

Minarai to kolejny etap szkolenia maiko. W tym czasie minarai uczestniczy w przyjęciach, ale głównie jako obserwatorka. Wizerunek minarai jest bardzo charakterystyczny i to właśnie on jest najczęściej odtwarzany przez studia charakteryzacji. Minarai nosi wzorzyste kimono z długimi rękawami, na kołnierzu pod kimonem dominującym kolorem jest czerwony, we włosach nosi bardzo bogate stroiki, a zwłaszcza charakterystyczne wiszące ozdoby, zwane kanzashi.

minarai
Początkująca maiko na ulicach Gion. Maj, 2011 rok. Zdjęcie nie jest najlepszej jakości, ale gdy się dobrze przyjrzeć, widać, że górna warga dziewczyny nie jest pomalowana.

Warto też zwrócić uwagę na makijaż:

maiko make-up
Biały makijaż u maiko nie może sięgać linii włosów. U minarai górna warga nie może być pomalowana, ale wraz z nabieraniem przez maiko doświadczenia, górna warga będzie stopniowo wypełniana kolorem.

Kolejny etap to misedashi, czyli debiut młodej maiko. Po debiucie do początkującej maiko zostaje przydzielona starsza stażem maiko, która jest nazywana starszą siostrą (tzw. onee-san) i która ma za zadanie przedstawić młodszą koleżankę niektórym ze swoich klientów, a w późniejszym etapie, zabierać ją na przyjęcia, na których początkująca maiko może obserwować starszą maiko w pracy. Na tym etapie maiko przyjmuje swoje profesjonalne imię, które ma zagwarantować jej szczęście i pomyślność, oraz musi zawierać element nazwy jej okiya (czyli domu, w którym mieszka i zdobywa doświadczenie).

Wraz z nabywaniem doświadczenia maiko może samodzielnie uczęszczać na przyjęcia, a jej kołnierz pod kimonem zaczyna tracić dominujący czerwony kolor, Maiko nosi dość skomplikowane fryzury, które odpowiadają poszczególnym etapom jej doświadczenia.

maiko_kyoto
Maiko podczas tańca.

 

ofuku1
Fryzura „ofuku” tradycyjnie noszona przez maiko po ceremonii „mizuage”, czyli po utracie dziewictwa, lub po zdobyciu „danna”. Obecnie oznacza po prostu osiągnięcie dojrzałości i doświadczenia. Zdjęcie pochodzi ze strony: freewebs.com

Etap maiko trwa około 5 lat, po którym maiko zostaje pełnoprawną i samodzielną gejszą, czyli geiko. Jako geiko będzie nosić całkowicie inną fryzurę i w przeciwieństwie do maiko, może nosić perukę, ponieważ fryzury geiko są bardzo wymagające i przyczyniają się do przedwczesnego łysienia. Fryzura geiko ma natomiast zdecydowanie mniej ozdób. Kołnierz pod kimonem jest biały, a samo kimono o wiele mniej wzorzyste, a pas (zwany „obi”) jest wiązany nieco inaczej i nie jest tak długi jak u Maiko.

maiko_geiko
Maiko (z lewej) i geiko (z prawej)
geiko
Geiko

Geiko, jako samodzielna gejsza, może odejść z okiya i rozpocząć karierę na własny rachunek, założyć własną okiya i szkolić gejsze, lub całkowicie odejść z zawodu. Statystki wykazują, że geiko odchodzą z zawodu średnio po 5 latach od uzyskania „białego kołnierza”.

Wszystkie zasady doboru kimona i stroików do włosów zgodnie z porą roku, rodzaju obowiązujących fryzur i makijażu na danym etapie doświadczenia gejszy, są niezwykle zawiłe, ale w wielkim skrócie możemy przyjąć, że im młodsza i mniej doświadczona gejsza, tym bardziej wzorzyste będzie miała kimono, dłuższe rękawy, na kołnierzu pod kimonem dominującą barwą będzie czerwony, który wraz ze stażem maiko, stopniowo będzie ustępował kolorowi białemu. Maiko ma również więcej stroików we włosach niż geiko, ale nie może całkowicie malować ust.

Prawdziwe maiko nie mają również najmniejszych problemów z poruszaniem się samodzielnie po mieście, nie potrzebują również asysty ani do wskazywania drogi, ani do przytrzymywania kimona, nie muszą go również podwiązywać.

Nie będą więc wyglądać tak:

maiko-tourist
Nie dość, że wszystkie dziewczyny mają podwiązane kimona, to do tego są w asyście swoich charakteryzatorek, które oprowadzają je po okolicy.
maiko_tourist2
W przybliżeniu widać, że dziewczyny mają peruki (niedopuszczalne u maiko!), biały makijaż sięga linii włosów, na głowie mają wiszące ozdoby zwane „kanzashi”, które noszą początkujące maiko, więc usta nie powinny być kompletnie pomalowane. Na kołnierzu pod kimonem znajdują się elementy w kolorze fioletowym, które w oficjalnym stroju maiko nie występują – dopuszczalne kolory to czerwony, złoty lub kremowy. Czyli panie na zdjęciu to podróbki :)
tokyopongi_maiko
Na tym zdjęciu jestem ja. Nie chciałam białego makijażu, więc nie pozwolono mi wyjść na ulicę. Pomijając brak makijażu, pod kimonem (które zresztą można sobie samodzielnie wybrać, dlatego właśnie tak często kimona przebranych turystek nie pasują do pory roku) widać biały kołnierz, który mogą nosić wyłącznie geiko, czyli samodzielne gejsze. Ozdoby we włosach sugerują natomiast poziom początkującej maiko.

Maiko towarzyszy w wieczornych spotkaniach swojej „starszej siostrze”, wraz z nabywaniem doświadczenia, może również chodzić na spotkania sama, ale jest to nadal gejsza praktykantka, co oznacza, że w ciągu dnia uczęszcza na zajęcia tańca czy gry na instrumencie, więc z całą pewnością nie ma czasu chodzić w wyjściowym kimonie za 10 – 30 tys. dolarów i pełnym makijażu, na plotki z koleżankiami z branży. Z tego powodu nie spotkasz jej więc w środku dnia w gronie innych maiko, spacerującej po parku czy wokół oblężonych turystycznie świątyń.

Warto również wiedzieć, że pełnoprawnych gejsz, czyli geiko, jest w Kioto około 200, są one bardzo znane i mają swoich fanów nie tylko w Japonii. Są więc celebrytkami w pełnym znaczeniu tego słowa i raczej będą unikać tłumu i uwagi. Gejsza w stroju wyjściowym i pełnym makijażu idzie do pracy, a jej kilent płaci także za ten czas, więc choćby z tego powodu żadna gejsza nie będzie zatrzymywać się do zdjęć czy na pogawędki z turystami. Po prostu – od chwili wyjścia na ulicę, gejsza jest w pracy.

kyoto_tokyopongi
Geiko na zdjęciu jest znana jako Tsunemomo, o czym dowiedziałam się publikując jej zdjęcie na swoim instagramie. Tsunemomo jest dość popularna i przeglądając internet, można trafić na wiele informacji na jej temat. Spotkaliśmy ją w Kioto w 2012 roku, w okresie hanami. Oczywiście po 17:00 :)

Gdzie można spotkać gejszę?

W Kioto jest około 500 gejsz, w Tokio około 1000 (tak podaje mój przewodnik turystyczny National Geographic i być może nie są to aktualne liczby), ale to w Kioto o wiele łatwiej je spotkać, choć mnie się zdarzyło spotkać gejsze również w Tokio, więc nie jest to całkiem niemożliwe :) W Kioto jest prościej o tyle, że większość gejsz nadal mieszka i pracuje w dzielnicy Gion, gdzie znajduje się najwięcej tradycyjnych herbaciarni. Najwięcej pracy mają w okresie hanami, czyli podczas kwitnienia wiśni i trzeba mieć ogromnego pecha, żeby ich wtedy nie spotkać.

gejsze_gion
Gejsze w pracy. Gion, kwiecień 2012 r.

Najlepszym i sprawdzonym sposobem na spotkanie gejszy, jestpo prostu przebywanie w okolicach okiya czy herbaciarni w dzielnicy Gion około godz. 17:00 (i później), bo mniej więcej w tym czasie gejsze wyruszają do pracy. Mniej więcej w okolicach północy wracają, więc to również jest dobra pora :)

Można też tak, jak pewien Hiszpan, którego spotkaliśmy podczas jednego z nocnych spacerów po starej części Kioto – siedział z reklamówką pełną puszek piwa na progu jakiegoś mieszkania (?) w bocznych ulicach Gion. Nie ruszając się z miejsca przez kilka godzin, spotkał kilka gejsz. Nie zrobił im niestety żadnego zdjęcia, bo nie był w stanie 😀

_DSC7354_1
Uciekająca gejsza. Zdjęcie jest moje. Nie, nie piłam z Hiszpanem :)

A maiko bez makijażu i wyjściowego kimona można spotkać w środku dnia, np. w kawiarni Starbucks. Wyglądają wtedy tak:

maiko strucbucks

 

Wiem, że maiko na powyższym zdjęciu są prawdziwe, ponieważ:

  • ich skmplikowane fryzury trzymają formę przez tydzień, więc nawet bez makijażu i wyjściowego stroju, można je łatwo rozpoznać,
  • podsłuchałam Japończyków siedzących obok :)
Nie jestem ekspertką w temacie, przy tym wpisie korzystałam z wielu źródeł (książek, przewodników turystycznych i internetu), więc jeśli gdzieś w tekście widzicie błąd, dajcie mi koniecznie znać! Będę wdzięczna :)
Maika

Maika

Głównodowodząca na tym blogu. Na emigracji od 15 lat, z czego 11 spędziła w Holandii. Uwielbia porządek, podróże, poznawanie nowych kultur i ludzi. Fanka wordpressa. Z wykształcenia specjalistka zarządzania innowacjami, ale nigdy nie pracowała w zawodzie. Zawodowo zajmowała się m.in. tworzeniem oraz pozycjonowaniem stron internetowych. Aktualnie uczy się japońskiego, a w wolnym czasie robi zdjęcia, pisze, oraz snuje ambitne plany zostania milionerką. :)

10 myśli na temat “Gejsza czy nie-gejsza – jak rozpoznać tę prawdziwą

  1. Bardzo ciekawy artykuł, wiedziałam o maiko, geiko i onee-san, ale o reszcie już nie. Wiesz może, czy w Japonii są jakieś znane gejsze, które prowadzą tryb życia „gwiazdy”? Mają swojego bloga, albo piszą poradniki na różne tematy? Bo z tego co czytałam, póki co, na ich temat, nie mogą brać udziału, np.: w życiu politycznym itp.

    1. Nie trafiłam na żadnego bloga prowadzonego przez gejszę. Obawiam się, że praktykująca gejsza nie może w ogóle prowadzić bloga, tak samo jak nie może na przykład korzystać z telefonu komórkowego, aby wysłać swoim klientom sms-a. Kilka lat temu czytałam jednak autobiografię byłej gejszy („Gejsza z Gion” Mineko Iwasaki), więc wygląda na to, że po odejściu z zawodu, mogą wydawać swoje wspomnienia.

  2. Przeczytałam Twój post z wielką przyjemnością. Cieszę się, że trafiłam na Twojego bloga, bo dzięki Tobie mogę się tyle dowiedzieć o tym bądź co bądź egzotycznym kraju. Zastanawia mnie co kieruje tymi dziewczynami, że decydują się na to, bo jakby na to nie patrzeć zabawiają facetów. Nie to, żebym była jakąś zagorzałą feministką( daleko mi do tego;), ale nie chciałabym być maskotką dla panów. Pewnie jest to tak zupełnie inna kultura, że Europejczykowi trudno to zrozumieć:)

    1. Myślę, że prestiż i zarobki przyciągają dziewczyny do tego zawodu. W Japonii tradycja dam do towarzystwa ma kilka wieków, a zarobki gejsz są ogromne. Kiedyś widziałam jakiś film dokumentalny (bardzo dawno temu, więc niestety nie pamiętam tytułu), w którym początkująca maiko przyznała, że popracuje 10 – 15 lat, a potem do końca życia nie będzie musiała nic robić 😉 Nie wiem czy tak jest w rzeczywistości, ale samo kimono to koszt minimum 10 tys. dolarów, a gejsza np. nie może pokazać się jednemu klientowi dwa razy w tym samym. Szczerze mówiąc, to mnie również ten zawód nie wydaje się zbytnio romantyczny, ale gdy jestem w Kioto, to zawsze mam nadzieję. że spotkam jakąś gejszę, bo uważam, że są bardzo piękne :)

  3. Jest dość istotny błąd – najpierw jest etap minarai a potem misedashi. I nie jest tak, że początkujące maiko zawsze noszą pomalowaną tylko dolną wargę. W dzielnicy Pontocho malują obie już od pierwszego dnia misedashi.

    1. Dziękuję za zwrócenie uwagi, poprawię kolejność. Ale jeśli chodzi o malowanie ust, to widziałam sporo maiko w Kioto, które nie miały całkowicie pomalowanych ust. Np zdjęcie z tekstu:
      Maiko Kyoto
      Tu już starsza stażem maiko, mimo że zdjęcie robione z daleka i nie jest najlepszej jakości, to jednak tu też wyraźnie widać, że usta nie są pomalowane do końca.
      Maiko Kyoto2
      Być może zależy to od ich okiya? Chociaż teraz po zmianie kolejności (czyli najpierw minarai, a następnie misedashi) wszystko się chyba zgadza. Przed debiutem tylko dolna warga, a po debiucie obie, chociaż nie do końca wypełnione kolorem.

  4. Świetny artykuł! Czytało się z przyjemnością.

    Chciałam zapytać czy w połowie stycznia mam realną szansę spotkać gejszę na ulicach Kioto lubTokio? :)

    Pozdrawiam

    1. W Tokio bardzo rzadko widuje się gejsze, ale w Kioto masz duże szanse je spotkać. Również w styczniu :) Dziękuję za miłe słowa i również pozdrawiam :)

  5. Gdzieś czytałam, że w zależności od dzielnicy, w jakiej mieszka przyszła gejsza, są różne sposoby układania fryzur, wiązania obi i malowania ust. Niektóre minarai mogą mieć pomalowane obie wargi, a inne nie. Jednak nawet w przypadku geiko nigdy nie będzie to pełen obrys ust, bo taki niewypełniony zgrabniej wygląda. Tak samo niektóre okiya odchodzą już od pewnych zwyczajów, np. jak czernienie zębów na tydzień przed zostaniem geiko. Aczkolwiek ostatnio miałam okazje widzieć taką maiko. Przy okazji dowiedziałam się że dzień przed erikae, występuje zwyczaj przycinania jednego włosa z fryzury maiko przez klientów, z którymi miała największy kontakt.
    Polecam poszperać po facebooku. :) Można znaleźć kilka profili na których są udostępniane różne zdjęcia. :)

Odpowiedz na „BlairAnuluj pisanie odpowiedzi

Strona korzysta z plików cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Polityka prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close